Türkiye muhasebe...

Doç. Dr. Ümit.Gücenme tarafından yazıldı. Aktif .

 

Türkiye muhasebe standartlarındaki son gelişmeler çerçevesindeki finansal tablolar...

Ülkemizde Uluslararası Muhasebe Standartları’na uyum sürecinde oluşturulan Türkiye Muhasebe Standartları mevcut muhasebe uygulamalarında bir reformu gerektirmektedir. 1.1.2005 tarihinden sonra sona eren ilk ara mali tablolardan itibaren SPK.’ya tabi işletmeler mali tablolarının hazırlanmasında SP.Kurulu’nun Seri XI, No.25 “Sermaye Piyasasında Muhasebe Standartları Hakkında Tebliğ” hükümlerine uymak zorundadırlar. Öte yandan tüm işletmeler için geçerli olacak muhasebe standartlarını saptamak ve yayımlamak amacıyla kurulmuş olan Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu tarafından Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarının ( IFRS / IAS ) taslak çeviri metinleri kamuoyunun görüşlerine sunulmaktadır.

AB üyesi ülkelerde borsaya kote şirketler itibariyle 1.1.2005 tarihinden itibaren IFRS uygulamasına geçildiğinden ve Adalet Bakanlığı’nca hazırlanan Türk Ticaret Kanunu Tasarısı’nda Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu (TMSK) tarafından Uluslararası Muhasebe Standartları ile uyumlu olarak yayımlanacak muhasebe standartlarına uyulacağına dair hüküm konulmuş olduğundan, gerek uygulama ,gerekse teori ve öğretide bu standartların geçerli olacağı görülmektedir. www.spk.gov.tr adresinden bulunabilen Seri XI, No.25 SP.Kurulu Tebliği www.tmsk.org.tr adresinden ulaşılabilen Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu taslak metinlerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi ve ülkemizdeki mevcut uygulamalar ile uyumlaştırma sürecinde görüşlerin tartışılması gerekmektedir.

Halen Resmi Gazete’de yayımlanmış olan TMS’ler şunlardır:

Resmi Gazete Tarih ve Sayısı

Kavramsal Çerçeve 16.01.2005 - 25702

TMS 1 : Finansal Tabloların Sunuluşu 16.01.2005 - 25702

TMS 2 : Stoklar 15.01.2005 - 25701

TMS 7 : Nakit Akış Tabloları 18.01.2005 - 25704

TMS 8 : Muhasebe Politikaları, Muhasebe 20.10.2005 - 25972

Tahminlerinde Değişiklikler ve Hatalar

TMS 10 : Bilanço Tarihinden Sonraki Olaylar 20.10.2005 - 25972

TMS 11 : Inşaat Sözleşmeleri 26.10.2005 - 25978

Gerek SP.Kurulu,gerekse TMSK. düzenlemeleri ticari karın saptanmasına yönelik olup,bu muhasebe standartlarında yer alan kavram ve ilkeler doğrultusunda hazırlanan finansal tablolar ticari bilançonun oluşumu ile ilgilidir. Vergi Usul Kanunu’ndaki düzenlemeler vergi matrahının hesaplanması ile ilgili olduğundan,Türkiye Muhasebe Standartları’na göre düzenlenen finansal tablolarda oluşan ticari kardan hereketle vergi matrahının hesaplanması mükellefin sorumluluğundadır. Avrupa Birliği’ne uyum süreci içinde vergi yasalarımızda da uyumlaştırma çalışmalarının yapılması planlanmaktadır. Ancak ülkemiz için acil olan ,ticari karın saptanmasına yönelik kavram ve finansal tablo düzenleme ilkeleri ile Tekdüzen Hesap Planı’nı kapsayan Tekdüzen Muhasebe Sistemi’nde Türkiye Muhasebe Standartları’nın gerektirdiği değişikliklerin yapılmasıdırMuhasebe standartlarında  finansal tabloların standart bir yapıya kavuşturulması yerine,belirtilen ilkeler doğrultusunda tablo ve dipnotlarda kamuya açıklanmasında fayda görülen asgari unsurların belirlenmesi esası benimsenmiştir. Buna göre işletmeler,işletmenin ve içinde bulunduğu sektörün özelliklerine göre finansal tablolarda yer alan bilgilerin içeriğini ve sıralamasını değiştirebilmektedir. Standartlarda örnek finansal tablo formatlarına yer verilmekte ,ancak bu tablo formatlarının kullanılması zorunlu tutulmamaktadır. Tekdüzen Muhasebe Sistemi’ndeki finansal tablo formatlarını uygulayan ülkemiz için böyle bir serbestliğin getirilmesi, Uluslararası Standartların çevirisi ile oluşturulan TMS.’lerde yer alan bazı kavramların ülkemiz uygulamalarına yabancı olması ve standartlardaki ifadelerin mevzuat düzenleme ilkeleri ile bağdaşmayacak şekilde esnek cümleler ihtiva etmesi nedeniyle ülkemize uyarlaması tam olarak gerçekleşmemiş olan standartların uygulamada pek çok sorun çıkarması mümkündür.

Standartlara göre Tekdüzen Muhasebe Sistemi’ndeki bilanço formatına eklenmesi (bilançoda ayrı olarak gösterilmesi) gereken kalemler aşağıdaki gibidir.

 

- Yatırım malları(yatırım amaçlı gayrımenkuller)

- Biyolojik varlıklar

- Finansal borçlar(türev ürün borçları)

- Ertelenen vergi borçları

- Azınlık hakları( konsolide bilançolar için)

- Satılmak üzere elde tutulan varlıklar

Tekdüzen Muhasebe Sistemi’ndeki bilanço formatından çıkarılması gereken kelemler aşağıdaki gibidir:

- Yıllara yaygın inşaat ve onarım maliyetleri

- Gelecek aylara(yıllara) ait giderler ve gelir tahakkukları

- Özel tükenmeye tabi varlıklar

- Alınan avanslar

- Yıllara yaygın inşaat ve onarım hakedişleri

- Gelecek aylara(yıllara) ait gelirler ve gider tahakkukları.

Tekdüzen Muhasebe Sistemindeki gelir tablosu formatına eklenmesi gereken kalemler aşağıdaki gibidir:

- Diğer esas faaliyet gelirleri

- Dağıtım giderleri(pazarlama,satış ve dağıtım giderleri anlamında)

- Diğer esas faaliyet giderleri

- Iştiraklerden gelirler

- Ana ortaklık dışı pay

Muhasebe standartlarına göre giderler işletme tarafından nitelik veya işlevlerine göre (hangisi güvenilir ve tutarlı bilgi sağlıyorsa) gruplandırılarak sunulur, olağandışı gelir ve giderler ayrıca raporlanmaz. TMS. 1 , Türkiye için giderlerin fonksiyonlarına göre raporlanmasının benimsendiğini belirtmektedir.

Yukarıda belirtilen, farklılıklara bakıldığında Tekdüzen Muhasebe Sistemindeki finansal tablo formatlarının muhasebe standartlarına uygun hale getirilerek Türkiye için standart tablo formatlarının hazırlanmasının ve Türkiye Muhasebe Standartları’nın uygulamacılar tarafından bir an önce tanınarak kabullenilmesinin acil bir gereksinim olduğu görünmektedir.