Блог http://webekm.com/ и още нещо.

Standart Maliyet Sistemi

Doç. Dr. Ümit.Gücenme tarafından yazıldı. Aktif .

Standart Maliyet   Sistemi

Bir işletmede fiili maliyetleri bilmek, işletme yönetimi açısından yeterli değildir. Bir dönemde oluşan maliyetlerin verimli bir çalışmayı yansıtıp yansıtmadığının da bilinmesi gerekir. Belli miktardaki üretim için verimli bir çalışma altında ortaya çıkacak olan maliyetler standart maliyettir. Standart maliyetler maliyet kontrolünün vazgeçilmez bir parçasıdır.Fiili maliyet düzeyinin normal kabul edilip edilmemesi, bu fiili maliyetlerin bazı ölçülerle karşılaştırılmasına bağlıdır ve bu karşılaştırma ölçüsü standart maliyetlerdir.

Standart maliyetler, maliyet kontrolü için analizlerde kullanılmak üzere hesaplanabildikleri gibi, mamul maliyetini bulmak için de kullanılır. Mamul maliyeti fiili maliyetlerle değil de standart maliyetlerle hesaplanıyorsa kullanılan sistem standart maliyet sistemidir. Bir işletme maliyet kontrolü için standart maliyetleri kullanmasına rağmen, mamul maliyetini bulmada fiili maliyetleri kullanabilir.

Standart maliyet sisteminin kullanılması yani mamul maliyetlerinin standart maliyetlere göre belirlenmesi durumunda maliyeti bulmada sürat sağlanır. Mamul hakkındaki fiziki bilgilerin muhasebeye gelmesiyle, o miktardaki mamulünüretimi için gereken hammadde, işçilik ve GÜG standartlarına göre maliyet belirlenir. Fiili maliyetler uzun vadeli planların yapılmasında ve çeşitli kararlarda kullanılamaz. Karar modellerinde standart maliyetlerin kullanılması daha uygundur.

Standart maliyet sisteminin kullanılması yani mamul maliyetlerinin standart maliyetlere göre belirlenmesi durumunda maliyeti bulmada sürat sağlanır. Mamul hakkındaki fiziki bilgilerin muhasebeye gelmesiyle, o miktardaki mamulünüretimi için gereken hammadde, işçilik ve GÜG standartlarına göre maliyet belirlenir. Fiili maliyetler uzun vadeli planların yapılmasında ve çeşitli kararlarda kullanılamaz. Karar modellerinde standart maliyetlerin kullanılması daha uygundur.

Maliyet denetiminde ,standart maliyet giderleri ile fiili maliyet giderleri arasındaki farkların saptanması gerekir. Ancak farkların analizinde olumlu sonuç alınabilmesi için,

  • Standartların doğru olarak saptanması,
  • Mukayese unsuru olan üretim birimleri ve maliyet giderlerinin doğru olarak ölçülebilmesi,
  • Farklarla ilgili sorumlulukların belirlenmesi gerekir.

Maliyet standartlarını belirlerken bunların erişilebilir standartlar olmasına dikkat etmek gerekir. Standartların yüksek belirlenmesi halinde, bu standartlara ulaşmak zorlaşır ve bu, personelin morali üzerinde olumsuz etki yapar. Standartların düşük belirlenmesi halinde ise sık sık standartların değiştirilmesi gereği doğar.

Standartların belirlenmesinde esas olan gelecekte ortaya çıkacak maliyetleri bulmak olduğundan bu maliyetlere neden olacak üretim kapasitesinin, söz konusu gelecek zaman parçası için saptanması gerekir. O halde standart rakamların bulunması için sözkonusu gelecek zaman parçasında elde edilmesi beklenen üretim miktarı belirlenir. Bundan sonra bir üretim birimi başına isabet eden hammadde ve işçilik giderleristandart olarak saptanır. GÜG’nin standart olarak saptanabilmesi için maliyetlerin sabit, değişken ve yarı değişken olarak ele alındığı esnek bütçelerin düzenlenmesi gerekir.

Maliyet denetiminde ,standart maliyet giderleri ile fiili maliyet giderleri arasındaki farkların saptanması gerekir. Ancak farkların analizinde olumlu sonuç alınabilmesi için,

  • Standartların doğru olarak saptanması,
  • Mukayese unsuru olan üretim birimleri ve maliyet giderlerinin doğru olarak ölçülebilmesi,
  • Farklarla ilgili sorumlulukların belirlenmesi gerekir.

Maliyet standartlarını belirlerken bunların erişilebilir standartlar olmasına dikkat etmek gerekir. Standartların yüksek belirlenmesi halinde, bu standartlara ulaşmak zorlaşır ve bu, personelin morali üzerinde olumsuz etki yapar. Standartların düşük belirlenmesi halinde ise sık sık standartların değiştirilmesi gereği doğar.

Standartların belirlenmesinde esas olan gelecekte ortaya çıkacak maliyetleri bulmak olduğundan bu maliyetlere neden olacak üretim kapasitesinin, söz konusu gelecek zaman parçası için saptanması gerekir. O halde standart rakamların bulunması için sözkonusu gelecek zaman parçasında elde edilmesi beklenen üretim miktarı belirlenir. Bundan sonra bir üretim birimi başına isabet eden hammadde ve işçilik giderleristandart olarak saptanır. GÜG’nin standart olarak saptanabilmesi için maliyetlerin sabit, değişken ve yarı değişken olarak ele alındığı esnek bütçelerin düzenlenmesi gerekir.

Standart ve fiili maliyetler arasındaki toplam farkı miktar ve fiyat farklarına ayırabilmek için genel ilke şudur.

Fiyat farkı = Fiyattaki fark x Standart miktar

Miktar farkı = Miktardaki fark x Standart fiyat

Birleşik fark = Fiyattaki fark x Miktardaki fark

Toplam fark

Uygulamada birleşik farkı da fiyat farkına katmak için fiyat farkı aşağıdaki gibi hesaplanır:

Fiyat farkı = Fiyattaki fark x Fiili miktar

Mamul birimi başına hammadde maliyeti, miktar ve fiyat standartlarının bir fonksiyonudur. Bu nedenle hammadde standartları;

  • Hammadde miktar standartları
  • Hammadde fiyat standartları olmak üzere ikiye ayrılır. Buna bağlı olarak da hammadde farkları, miktar farkları ve fiyat farkları olarak hesaplanır.

Direkt işçilik standartları, işçilik zaman standartları ve işçilik ücret standartları olarak belirlenir. İşçilik zaman standartları, üretim için zaman ve hareket etüdleri yapılmak suretiyle belirlenir. Zaman standartları belirlenirken işçilerin dinlenme zamanları, arızalar yada bozuk hammaddeler nedeniyle oluşabilecek gecikmeler dikkate alınır. İşçilik maliyeti zaman ve ücretin fonksiyonu olduğundan standart işçilik maliyeti ile fiili işçilik maliyeti arasındaki fark toplam sapmayı göstermektedir. Bu fark üretim sırasında işçilerin fiilen kullandıkları zamanın standart zamandan farklı oluşundan veya saat başına ödenen fiili ücretin standart ücretten farklı oluşundan kaynaklanır.

Genel üretim giderlerine ait standartların belirlenmesi önemli bir sorun olarak ortaya çıkar. GÜG’ne ait standartlar belirlenirken bütçe verilerinden yararlanılır ve önce standart bir kapasiteninbelirlenmesi gerekir. Öte yandan GÜG sabit ve değişken olarak ayrılmış olmalıdır. GÜG toplam farkı ;

Birim değişken giderlerin standart ve fiili tutarları arasındaki farkdan,

Bir birim mamul üretmek için harcanması gereken standart süre ile fiili süre arasındaki farkdan,

Birim sabit giderlerin standart ve fiili tutarları arasındaki farkdan kaynaklanabilir.

Buna bağlı olarak üç GÜG farkı hesaplanabilir:

  • Bütçe farkı
  • Verim farkı
  • Kapasite farkı

 

 

Bookmaker bet365 The best odds.

Full premium BIG Theme for CMS