Yönetim denetimi

Doç. Dr. Ümit.Gücenme tarafından yazıldı. Aktif .

Yönetim denetimi ve Kâr Planlaması

Yönetimin temel fonksiyonlarından olan denetim, organizasyonun amaçlarına ulaşması için oluşturulan bir yapıdır. Yönetimin başarılı olması için önce planlar yapılır ve daha sonra organizasyon gerçekleştirilir. Yönetim denetimi etkenliğin kontrolüdür ve etkenliğin kontrolünde amaç, prodüktivite ve rantabilite durumunun tespit ve analizi suretiyle işletmenin rasyonel bir şekilde yönetimini sağlayacak davranışlara yön verilmesidir. Kayıtlardaki doğruluğun kontrolü için geçmişe yönelik olarak yapılan muhasebe denetiminden farklı olarak yönetim denetiminde işletmenin karşılaşması muhtemel zararların veya olumsuz sonuçların ölçülmesi sözkonusudur. Muhasebe denetimi geçmiş olaylarla ilgilenir,etkenlik kontrolü ise tersine henüz zarar oluşmadan, alınabilecek tedbirler üzerinde durur. Yönetim denetiminde karşılaştırma kriteri planlar,bütçeler ve belirlenmiş olan standartlardır. Muhasebe denetiminde ise karşılaştırma kriteri genel kabul görmüş muhasebe kavram ve ilkeleridir.

Yönetim denetiminde miktar, kalite, zaman ve maliyet açısından denetim yapılır. Miktar denetiminde,üretilmesi ve satılması istenen ile,üretilen ve satılan karşılaştırılır. Duruma göre gerekli soruşturmalar yapılır. Bir kontrol mekanizması olarak kalite, üretilen ürünün sınıfı ile ulaşılacak müşterilerin sayısı ve prestiji ile ilgilidir. Zaman kontrolünde, zamanın önceden hazırlanan optimum zaman çizelgeleri veya programlara uygun olarak kullanılıp kullanılmadığı denetlenir. Eğer çizelgelerden sapmalar varsa sebep araştırılır ve gerekli uygulamalar yapılır. Maliyet denetiminde ise, tüm harcamalar, önceden belirlenen oranlarda tutulmaya çalışılır ve özellikle satış kârının arzulanan seviyelerde olabilmesi için yol gösterici olarak kullanılır.

Denetimde temel sorun iyi ve kötü işlerin birbirinden ayrılması olduğuna göre,uygulama sonucunda varılan noktanın doğru veya yanlış olduğu baz alınan standarta bağlı olarak belirlenir. Çeşitli konularda ortaya konan standartlar üretilen mal ve hizmet miktarı,yapılan işin kalitesi,uygulama zamanı ve parasal harcamalar dikkate alınarak saptanabilir. Bu standartlar aşağıdaki gibi gruplandırılabilir.

Fiziki Standartlar: Fiziki standartların ölçülmesinde kullanılan prodüktivite,genel anlamda,kaynakların mal ve hizmetlere dönüştürülmesindeki verimliliğin bir ölçüsüdür. Çoğu zaman eş anlamlı olarak kullanılan prodüktivite ve verimlilik kavramları arasındaki başlıca fark, prodüktivitenin parasal değerlerle değil,fiziki miktar ölçüleri ile ifade edilmesidir.

Maliyet Standartları: Parasal ölçülerle ifade edilir,mal ve hizmetlerin üretimi için gerekli olan giderlerle ilgilidir.

Sermaye Standartları: Yatırımda kullanılan sermaye ile elde edilen getiri arasındaki oranları belirleyen standartlardır. Genellikle verimlilik oranları ile ifade edilirler. Verimlilik, üretimde kullanılan kaynakların(varlıkların) prodüktivitesini ölçer.

Gelir Standartları : Elde edilen getirinin parasal değerinin satışlara uygulanmasıyla rantabilite(kârlılık) oranları elde edilir. Kâr ve fiyat faktörlerinin de değerlendirilmeye dahil edilmesi ile hesaplanan rantabilite oranları yaygın olarak kullanılmaktadır.

Maddi Olmayan Standartlar : Fiziksel veya parasal anlamda rakamlarla ifade edilmesi çok güç olan,nitel faktörlere ve beşeri ilişkilere dayanan standartlardır.