Bankalarla yaptığınız sözleşmelere DİKKAT!

Av. Naci Özdamar tarafından yazıldı. Aktif .

Bankalarla yaptığınız sözleşmelere DİKKAT!

Sevgili okurlar son günlerde yazılı basında ve medyada tüketicilerin bankalardan konut kredisi aldıkları veya alınan konut kredisinin yeniden yapılandırılması için bankalara başvuru yapıldığında tüketiciye tahsis edilen kredi için “işlem masrafı , dosya masrafı, istihbarat ücreti, komisyon ekspertiz ücreti, sigorta bedeli” adı altında değişik  miktarlarda ücret alındığı; bankalar bu kesintinin hukuka aykırı olmadığını, tüketici ise, söz konusu bedelin yasalara uygun olmadığını savunmaktadır.Tüketicinin aldığı kredi genel olarak Tüketici Kredileri kapsamı içinde yer almakla birlikte, 5582 Sayılı Kanunla Değişik 4077 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 10/B maddesinde özel olarak düzenlenmiştir.

Anılan maddenin 1, 2 ve 3 fıkraları gereği; "Finansman kuruluşları tüketicilere sözleşme öncesinde kredi veya finansal kiralama işlemleri ile ilgili genel bilgiler vermek ve tüketiciye teklif ettikleri kredi veya finansal kiralama sözleşmesinin koşullarını içeren Sözleşme Öncesi Bilgi Formu vermek zorundadır. Tüketici bu teklifi kabul edip etmemekte serbesttir.

Konut finansmanı kuruluşları tarafından verilecek genel bilgilerin kapsamı ve Sözleşme Öncesi Bilgi Formunun standartları ilgili birliklerin görüşü alınmak suretiyle Bakanlık tarafından belirlenir. Sözleşme Öncesi Bilgi Formunun tüketiciye veril- mesini takip eden bir iş günü geçmeden imzalanan sözleşme geçersizdir. Finansman sözleşmelerinin yazılı olarak yapılması ve bu sözleşmenin bir nüshasının tüketiciye verilmesi zorunludur. Taraflar arasında akdedilen sözleşmede öngörülen şartlar, sözleşme süresi içerisinde tüketici aleyhine değiştirilemez.
Bankaların da içinde bulunduğu finansman kuruluşları tüketicilere sözleşme yapmadan önce kredi ile ilgili genel bilgileri ve teklif edilen kredi sözleşmesinin koşullarını içeren Sözleşme Öncesi Bilgi Formu vermek zorundadırlar. Sözleşme Öncesi Bilgi Formunun ne şekilde hazırlanacağı, hangi hususları içermesi gerektiği ise, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından çıkarılan ve 31 Mayıs 2007 tarih ve 26538 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan " Konut Finansmanı Kuruluşlarınca Verilecek Sözleşme Öncesi Bilgi Formu Usul ve Esasları Hakkındaki Yönetmelik" ile belirlenmiştir. Söz konusu Yönetmeliğin 6. Maddesi, "Kredi sözleşmelerine ilişkin sözleşme öncesi bilgi formu" başlığı altında bilgilendirme formunun içermesi gereken unsurları tek tek sıralamıştır. Yönetmelik 6. Maddesinde: "Konut finansmanı kuruluşları tarafından tüketicilere sözleşmenin akdinden önce verilecek olan bilgilendirme formunun; sabit, değişken veya sabit ve değişken faizin birlikle uygulandığı faiz seçenekleri için ayrı ayrı ve en az on iki punto koyu siyah harflerle düzenlenmesi ve aşağıda yer alan bilgileri içermesi zorunludur” dendikten sonra sözleşmede yer alan bilgiler sayılmıştır.

Devamla 6. Maddenin
-(f) bendinde toplam borç tutarının anapara, faiz ve diğer giderler itibarıyla dağılımı,
-(ğ) bendinde ise idari giderler, hukuki giderler ve aracı kurum giderleri gibi kredi sözleşmesine ilişkin faiz dışı tüm maliyet kalemlerini içeren listenin yazılması gerektiği belirtilmiştir.
Tüketici böylece kredi sözleşmesini imzalamazdan evvel tüm bu hususları ve maddede sayılı diğer halleri açıkça görme ve inceleme imkanına sahip olabilecek, bu yolla kredi kullanmadan önce karşılaşabileceği maliyet oranları hakkında bilgi sahibi olacaktır.
Son olarak 5582 Sayılı Kanunla Değişik 4077 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 10/ B maddesi 16. Fıkrasında Konut Finansmanı Sözleşmelerinde asgari olarak yer verilmesi zorunlu olan unsurlar sayılmaktadır. 10/B maddesi 16. Fıkra (d) bendi gereği sözleşmede toplam borç tutarının anapara, faiz ve diğer giderler itibari ile dağılımı  bulunmalıdır. Sabit Faizli Finansman Kredi Sözleşmesi Madde 16 " Vergiler ve Masraflar” başlığı altında aşağıda belirtildiği şekilde düzenlenmiştir. "Müşteri iş bu sözleşme gereğince ödeyeceği faizleri, fon ve gider vergileri ile bu sözleşmenin gerektireceği her türlü vergi ve resimleri, kaynak kullanımı destekleme fonu vs fon ve eklentileri ve yapılacak tüm masrafları ödemeyi kabul ettiği gibi ilerde konabilecek tüm vergi ve resimlerle halen mevcut vergilereyapılabilecek zamlar ve ilaveleri de ayrıca bir ihbar gerekmeksizin bunları yürürlük tarihinden itibaren ödemeyi kabul ve taahhüt eder “ denmesine rağmen, Banka tarafından hazırlanan sözleşmelerde bazı sütunların boş bırakılmak suretiyle tüketicinin imzasının alındığı, sözleşmede işlem masrafı adı altında herhangi bir hüküm bulunmadığı tetkikten anlaşılmıştır..

I-KOMİSYON ALACAĞI TALEBİ YÖNÜNDEN

5411 Sayılı Bankacılık Kanunu "Faiz oranları ile diğer menfaatler” başlığını taşıyan 144.Maddesinde yer alan ; "Bakanlar Kurulu, bankaların ödünç para verme işlemleri ve mevduat kabulünde uygulanacak azami faiz oranlarını, katılma hesaplarında kâr ve zarara katılma oranlarını, özel cari hesaplar dâhil bu maddede belirtilen işlemlerde sağlanacak diğer menfaatlerin nitelikleri ile azami miktar ya da oranlarını tespit etmeye, bunları kısmen veya tama-men serbest bırakmaya yetkilidir. Bakanlar Kurulu, bu yetkilerini Merkez Bankası’na devredebilir. " hükmünden hareketle bu yetkinin kullanılmasına ilişkin olarak alınan Bakanlar Kurulu 16.10.2006 tarih ve 11188 sayılı kararı "Diğer Menfaatler" başlıklı 4. Maddesinde ".................Bankaların kredi işlemlerin- de sağlayacakları faiz dışındaki diğer menfaatlerin ve tahsil olunacak masrafların nitelikleri ile azami miktar ya da oranları ve bunların kısmen veya tamamen serbest bırakılması Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasınca yayımlanacak tebliğlerle düzenlenir." Denmekle yetkinin T.C. Merkez Bankasına devredildiği T.C. Merkez Bankası tarafından çıkarılan 2006/1 sayılı tebliğin 4. Maddesi çerçevesinde; "Bankalarca, reeskont kaynaklı krediler dışındaki kredilere uygulanacak faiz oranları ile faiz dışında sağlanacak diğer menfaatlerin ve tahsil olunacak masrafların nitelikleri ve sınırları serbestçe belirlenir." düzenlemesinin getirildiği görülmektedir.

Bankalarca talep edilen Komisyon terimine ilişkin tanım. Tüketici Kredisinde Erken Ödeme İndirimi ve Kredinin Yıllık Maliyet Oranını Hesaplama Usul ve Esasları Hakkındaki Yönetmelik madde 4/e ben- dinde yer almaktadır.
Buna göre;

*-Komisyon: Geri ödeme planında her bir taksit tutarında anapara, faiz ve her türlü kamusal yüküm-lülükler haricinde ayrı bir kalem olarak yer alan ve kredi verenin gelir olarak tahsil edeceği tutardır. Komisyon aynı zamanda bankanın faiz dışında sağladığı menfaatlerdendir.
Bankacılık Kanunu, ilgili Yönetmelik ve Tebliğlerde faiz dışında banka menfaatlerinin serbestçe banka tarafından belirlenebileceği belirtilmesine karşın, 5582 Sayılı Kanunla Değişik 4077 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun Tüketici Kredilerini düzenleyen 10. Maddesi ve Konut Finansmanı Kredilerini düzenleyen 10/B maddeleri ile " Konut Finansmanı Kuruluşlarınca Verilecek Sözleşme Öncesi Bilgi Formu Usul ve Esasları Hakkındaki Yönetmelik hükümleri gereği, krediye ilişkin her türlü masraf ve alacak kaleminin, Sözleşme Öncesi Bilgi Formunda ve Kredi Sözleşmesi içeriğinde açıkça ve miktar olarak belirlenmesi ve kredi kullanan tüketici ile müzakere edilerek kabul edildiğini belgelemesi gerekmektedir.Sözleşmenin son sayfasında tüketicinin "sözleşmenin tüm maddelerini okudum ve anladım beyanı" tüketici yönünden geçersizdir.  4077 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 4822 Sayılı Kanunla değişik 6. maddesi ile sözleşmelerdeki haksız şart düzenlenmiştir. Buna göre; "Satıcı ve sağlayıcının tüketiciyle müzakere etmeden, tek taraflı olarak sözleşmeye koyduğu, tarafların sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerinde iyi niyet kuralına aykırı düşecek biçimde tüketici aleyhine dengesizliğe neden olan sözleşme koşulları haksız şarttır. Taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu her türlü sözleşmede yer alan haksız şartlar tüketici için bağlayıcı değildir. Eğer bir sözleşme şartı önceden hazırlanmışsa ve özellikle standart sözleşmede yer alması nedeniyle tüketici içeriğine etki edememişse. o sözleşme şartının tüketiciyle müzakere edilmediği kabul edilir.

Sözleşmenin bütün olarak değerlendirilmesinden, standart sözleşme olduğu sonucuna varılırsa, bu sözleşmedeki bir şartın belirli unsurlarının veya münferit bir hükmünün müzakere edilmiş olması, sözleşmenin kalan kısmına bu maddenin uygulanmasını engellemez.             
Bir satıcı veya sağlayıcı, bir standart şartın münfe- riden tartışıldığını ileri sürüyorsa, bunu ispat yükü ona aittir.

6/A, 6/B, 6/C, 7. 9, 9/A, 10, 10/A ve 11/A maddele- rinde yazılı olarak düzenlenmesi öngörülen tüketici sözleşmeleri en az on iki punto ve koyu siyah harflerle düzenlenir. Tüketici Sözleşmelerindeki Haksız Şartlar Hakkında Yönetmeliğin 7. maddesinde satıcı, sağlayıcı veya kredi veren tarafından tüketici ile akdedilen sözleşmede kullanılan haksız şartlar batıldır hükmü getirilmiştir. Banka söz konusu tutarın sözleşmenin masraflara ilişkin 3. maddesine dayanarak tahsil edildiğini bildirse de sözleşmede yer alan " bankaca belirlenecek her türlü ücret ve masrafın tüketiciden alınacağına" dair hükmün Yargıtay 13.H.D’ nin 2011/9823 – 2011/19204 K. Sayılı 15/12/2011 günlü ilanı gereğince dayanağı bulunmayan, makul olma-yan kesintinin veya tahsilatın haksız şart olduğunun kabul ettiği nedenle, tüketicinin kullandığı tüketici kredisinden dolayı “ işlem masrafı, dosya masrafı , istihbarat ücreti, komisyon, ekspertiz ücreti, sigorta bedeli” adı altında tahsil edilen ve belgeye dayanmayan tahsilatın yasal dayanağının bulunmadığı için bankalar böyle bir ücret alamaz.

Tüm okurlarıma yeni yılın sağlık, mutluluk ve huzur dolu günler getirmesi dileği ile esen kalın.